Türkistan coğrafyası, tarih boyunca yalnızca büyük komutanlar ve devlet adamları değil; iradesiyle, ferasetiyle ve milletine adanmışlığıyla çağını aşan kadın liderler de yetiştirmiştir.
Kırgızistan’ın Rus Çarlığına karşı verdiği bağımsızlık mücadelesinin ve onurlu başkaldırısının sembol ismi Kurmancan Datka bu büyük tarih zincirinin en müstesna halkalarından biridir.
1811 yılında Oş’ta dünyaya gelen Kurmancan Datka, yalnızca bir aşiret reisi ya da siyasi figür değil; Türkistan’ın haysiyetini temsil eden bir irade ve direniş şahsiyetidir.
Erkek egemen bir dönemde, halkının teveccühü ve saygısıyla “DATKA” unvanını alması, onun liderliğinin zorla değil, hikmetle ve adaletle tesis edildiğinin en açık göstergesidir.
Kurmancan Datka’nın Rus Çarlığı’nın yayılmacı politikalarına karşı sergilediği duruşu ve önderliği; kuru bir güç gösterisini değil, milletin birlik ruhuna, töresine ve adaletine dayanan, şartların imkânsızlığına rağmen teslimiyetçi değil, onurlu ve dirayetli bir mücadele çizgisini temsil eder.
O, savaşın yıkıcılığı ile halkının bekası arasında hassas bir denge kurmuş, gerektiğinde direnişi, gerektiğinde aklı ve feraseti tercih ederek Kırgız halkının varlığını ve onurunu korumayı esas almıştır.
Kurmancan Datka; evladı dâhil, şahsi acılarını, milletinin geleceğinin önüne koymayan, yüksek iradeye, ahlâka ve dirayete sahip olduğu içindir ki, sıradan bir siyasi figür olmaktan öteye, tarihî liderlerin ve müstesna şahsiyetlerin mertebesinde yerini almıştır.
1 Şubat 1907’de hayata veda eden Kurmancan Datka, geride yalnızca bir direniş hikâyesi değil; Kırgız kadının şahsında tüm Türkistan kadınlarının cesaretini, Türk milletinin vakarını ve hürriyet tutkusunu simgeleyen kalıcı bir miras bırakmıştır.
Bugün Kırgızistan da ve bütün Türk dünyasında onun adı anıldığında, hatırlanan şey sadece geçmişin bir hatırası değil; geleceğe tutulmuş ahlaki, onurlu ve gururlu bir pusuladır.
Kurmancan Datka’yı anmak, Türk soylu halkların tarih sahnesindeki irade gücünü idrak etmek demektir çünkü O; türkistan’ın bağrı olan Kırgızistan topraklarından çıkmış bir vicdan, bir akıl ve bir onur abidesi Kırgız kadını, Türk Dünyasının rol model Anasıdır.
Vefatının yıl dönümünde, Türkistan’ın efsanevi Kırgız kadın lideri Kurmancan Datka anamızı ve onun manevi şahsında, tüm Türk soylularının bağımsızlık mücadelesi liderlerini ve kahramanlarını rahmet ve şükranla anıyor, saygıyla selamlıyoruz.
Aynı zamanda 1 Şubat 1999;Türk Müziğinin duayeni Barış Manço ile 1 Şubat 2024; büyük fikir ve bilim insanı, Sosyolog Prof. Dr. Orhan Türkdoğan hocamızı da vefatlarının yıldönümlerinde, saygı, rahmet ve Fatiha’larımızla anıyoruz.
Yalçın Topçu Cumhurbaşkanı Başdanışmanı