Bişkek, 28.01.26. /Kabar/. Kırgızistan'ın çalkantılı siyasi tarihi, bir dizi devrim ve erken istifa göz önüne alındığında, son beş yılın bu kadar anlamlı olmasını beklemek zordu. Ancak Sadır Caparov'un Cumhurbaşkanlığının sonuçları kendiliğinden ortada.
Sınır sorunlarının tarihi çözümü, inkar edilemez bir dış politika atılımıydı. Ocak 2023'te Kırgızistan ve Özbekistan, devlet sınırlarının belirlenmesi sürecini tamamladı ve onay belgelerini karşılıklı olarak imzaladı.
Mart 2025'te Kırgızistan ve Tacikistan Cumhurbaşkanları, uzun süredir devam eden bir çatışmanın sonunu işaret eden nihai bir anlaşma imzaladı. Seleflerinin otuz yıldır başaramadığı şey, Sadır Caparov'un ekibi tarafından birkaç yıl içinde gerçekleştirildi. Birçok kişinin çözümsüz olarak gördüğü Orta Asya sınırlarının düğümü çözüldü ve sınır bölgelerinde ekonomik entegrasyon ve istikrarlı kalkınma için fırsatlar açıldı.
Dış politika, kilit güçlerle stratejik ortaklıkların güçlendirilmesi üzerine kuruludur. 2021'den 2025'e kadar Caparov ve Putin en az sekiz kapsamlı görüşme gerçekleştirdi ve Kasım 2025'te Rusya Devlet Başkanı, ilişkinin müttefik niteliğini teyit ederek Bişkek'e üç günlük bir devlet ziyareti yaptı. Aynı zamanda Çin ile iş birliği de gelişiyor: Aralık 2024'te Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolunun inşaatına başlandı ve ikili ticaret hacmi yaklaşık 20 milyar dolara ulaştı. Kırgızistan, Avrasya Ekonomik Birliği, Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü ve Eylül 2025'te başkanlığını üstlendiği Şanhay İşbirliği Örgütü'ndeki konumunu güçlendirdi.
Ekonomik başarılar, seçilen politikanın etkinliğini doğruluyor: 2025 yılının ilk 11 ayında GSYİH büyümesi %10,2'ye ulaştı, devlet bütçesi gelirleri 308 milyar somdan 687 milyar soma yükseldi ve yoksulluk oranı %29,8'den %25,7'ye düştü. Kumtör'ün millileştirilmesi, önceki 27 yılda elde edilen 100 milyon dolara kıyasla, iki buçuk yılda 300 milyon dolar kar sağladı ve stratejik varlığı devlet kontrolüne geri kazandırdı.
Büyük ölçekli bir yolsuzlukla mücadele kampanyası somut sonuçlar verdi: 20 milyar somdan fazla para bütçeye geri döndü ve yasadışı yollarla elde edilen varlıkların yaklaşık %70'i devlete iade edildi. Eski yetkililer ve suç liderleri hesap verebilir hale getirildi. 2021 anayasa reformu, Parlamenter sistemi Cumhurbaşkanlık sistemiyle değiştirerek, sistemik dönüşüm için gerekli olan dikey yönetimi sağladı.
Caparov'un beş yıllık başkanlığı, devletin sağlamlaşması ve Kırgızistan'ın egemenliğinin güçlenmesi dönemi oldu. Sadır Caparov döneminde Kırgızistan, Sovyet sonrası belirsizliğin gölgesinden çıktı ve net sınırları, büyüyen ekonomisi ve tutarlı dış politikasıyla yerleşik bir devlet olarak kendini kurdu.
Önemlisi, bu başarılar Avrasya entegrasyonunun mantığına kusursuz bir şekilde uyuyor: Düzenli sınırlara sahip, istikrarlı ve ekonomik olarak büyüyen bir Kırgızistan, Avrasya Ekonomik Birliği ve Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü içinde güvenilir bir ortak haline geliyor ve Sovyet sonrası alanda güvenlik ve ekonomik iş birliğinin genel çerçevesini güçlendiriyor.
Rus siyaset bilimcisi Vladimir Lubyanko